Bijeenkomst 'Samenwerken met politie en OM'

“Jullie mogen mijn collega’s best coachen als ze niet precies weten wat de afspraken zijn”, aldus een politieman. “Het draait allemaal om samenwerking en als jullie ons scherp houden worden we daar allemaal beter van. En als het dan nog niet lukt kun je vanaf nu mij bellen.” Daarop verzuchtte een van de zorgmedewerkers in de zaal: “Wat ben ik blij dat ik hier ben!”

Dat was een van de vele momenten waarop zorg, politie en Openbaar Ministerie (OM) elkaar wisten te vinden tijdens de bijeenkomsten ‘Samenwerken met politie en OM’ die in het teken stonden van kennis delen én kennis maken. Want juist de kennismaking met de contactpersoon Veilige Publieke Taak bij de politie en de portefeuillzehouder Veilige Publieke Taak aan de kant van het OM was voor veel zorgprofessionals een waardevolle opbrengst van de bijeenkomst.

 

Goede voorbereiding
Wat moet je bijvoorbeeld doen als de politie iemand niet wil aanhouden en meenemen naar het bureau omdat hij hier beter op zijn plek is dan in een cel? En wat als de politie een telefoontje naar 112 niet direct serieus neemt? Maak in elk geval duidelijk dat je in de zorg werkt. Beter nog: zeg dat je een VPT’er bent. Dat staat voor Veilige Publieke Taak. Werknemers met een publieke taak hebben recht op extra aandacht van politie en justitie. De afspraken daarover staan in de ELA, nog zo’n afkorting die niet iedereen kent: de Eenduidige Landelijke Afspraken. “Neem die gewoon mee naar het bureau als je aangifte wilt doen”, zei een van de politiemensen. “Het kan nooit kwaad als je goed voorbereid naar de politie gaat.”

Weet wat je verwacht van het strafrecht
Andersom hebben politie en Openbaar Ministerie soms ook weleens het gevoel dat zorginstellingen niet precies weten hoe het werkt in het strafrecht. Er werd soms stevig gedebatteerd over de vraag wat je als zorginstelling zelf moet regelen voordat je de politie inschakelt. In elk geval is het goed als je heel duidelijk weet wat je verwacht van het strafrecht. Tijdens een van de sessies zei een officier van justitie dat het altijd goed is om in je aangifte op te laten nemen in welke richting het OM zou kunnen denken qua sanctie: “Als je denkt dat een taakstraf beter past dan detentie, kun je dat er best bij laten zetten. We geven geen garanties, maar het geeft een goede indruk van de patiënt of cliënt.”

 

Het zal echter altijd aan de rechter zijn om te bepalen of iemand toerekeningsvatbaar is. Daar kunnen de politie en ook het OM geen beoordeling van maken. De rechter trouwens ook niet, maar die schakelt daar onafhankelijke psychiaters en psychologen voor in – maar alleen bij strafbare feiten waar gevangenisstraf op staat, bij lichtere feiten gebeurt dat niet.

 

Alternatieven voor aangifte
Het kan lang duren voordat er een zitting bij de rechter is en de uitspraak is niet altijd in het belang van alle betrokkenen. Gelukkig zijn er allerlei alternatieven. In een van de sessies ging het over ‘pedagogisch blauw’: een wijkagent die langskomt voor een ‘bromsnorgesprek’. Een bromsnor-brief blijkt trouwens ook te kunnen: een brief waarin de politie vertelt dat ze signalen ontvangen dat iemand zich niet aan de regels houdt en dat daar vervelende consequenties aan kunnen zitten als het zo doorgaat.

 

Gele (waarschuwing) en rode kaarten (pandverbod) zijn ook zo’n alternatief voor aangifte bij de politie. Dit soort interne sancties kunnen door instellingen zelf worden opgelegd in een civielrechtelijk kader. Dat mag overigens alleen maar als het in de huisregels staat en als de veroorzaker van de agressie of het geweld daar vooraf over is geïnformeerd. Maar er zijn dus wel degelijk mogelijkheden om de zorg te staken.

Contactpersoon in iedere instelling
Veel gedeelde tips en kennis dus. Een overkoepelende les van deze bijeenkomsten was dat het goed is om een contactpersoon binnen elke zorginstelling te hebben die zich verdiept in het ingewikkelde strafrecht. Die persoon moet ook het contact onderhouden met politie en Openbaar Ministerie. Dat kost tijd, maar die verdien je dubbel en dwars terug als het echt mis gaat.

 

Als de sessies een ding duidelijk hebben bevestigd is het dat het bij agressie en geweld niet alleen gaat om kennis, maar ook om kennissen. En dat doel is bereikt: er zijn veel nieuwe contacten gelegd en de eerste vervolgafspraken tussen zorg, politie en OM werden ter plekke al gemaakt. Met recht een succesvolle bijeenkomstenreeks.