Altijd handelen na agressie

Ruim 150 (jeugd)zorgprofessionals bezochten in september in De Bilt, Eindhoven en Emmeloord de RegioSessie ‘Over de grens’. Alles draaide om de vraag: wat doe je als een agressie-incident tegen een zorgmedewerker echt uit de hand is gelopen en de cliënt over de grens van het toelaatbare is gegaan? O.a. aangifte doen, schade verhalen en samenwerking met politie kwamen aan bod.

Doorbreek het geen-aangifte doen
Peter Peerdeman, sr. adviseur sociale veiligheid bij het Expertisecentrum Veilige Publieke Taak (EVPT) trapt het onderwerp aangifte doen af: “Als je geen aangifte doet, geef je de veroorzaker het signaal dat het eigenlijk allemaal wel door de beugel kan.” 

Dit maakt vervolgens veel los. Een aantal aanwezige (jeugd)zorgprofessionals heeft ervaring met aangifte doen, maar daar ook problemen bij ervaren: “Ik heb meegemaakt dat m’n aangifte van bedreiging met een mes door de politie werd ontmoedigd. Ik kreeg een reactie als: wij hebben er extra werk van en we gaan toch niets met de aangifte doen.”


Veron Denninger, VPT-portefeuillehouder van het Openbaar Ministerie Arrondissementsparket Noord-Nederland, legt uit dat politie dat nooit mag weigeren: “De politie móet een aangifte uit de publieke taak altijd opnemen en er de zogenaamde VPT-code aan koppelen. Het Openbaar Ministerie (OM) kan een VPT-zaak vervolgens herkennen en de ELA-voorschriften (Eenduidige Landelijke Afspraken tussen OM en politie) toepassen. Een VPT-zaak wordt sneller in behandeling genomen. Bovendien gaat de eis of strafbeschikking met 200% omhoog en wordt tijdens de zitting expliciet benadrukt dat agressie tegen zorgverleners niet wordt getolereerd.”

Maak afspraken met de politie
Hans Slijpen, accountmanager gezondheidszorg van politie Midden-Nederland, vertelt in De Bilt waarom afspraken met de politie zo belangrijk zijn. “Zoek contact met je wijkagent en wacht daar niet mee tot er een incident is geweest. Nodig hem uit, bespreek wat jullie doen, welke cliënten jullie behandelen. Praat daar rustig over en bespreek wat jullie samen kunnen doen als een situatie uit de hand loopt. Als een cliënt dan over de grens gaat, kun je teruggrijpen op deze afspraken. Dat helpt ook bij het doen van aangifte, omdat iemand bij de politie op de hoogte is van wat er bij jullie speelt.” Ton Wouters, VPT-projectleider in Oost-Brabant, vult aan: “Zonder samenwerking weten we niet wat er speelt. Kennis is belangrijk om iets te kunnen oplossen.

Sessieleider Sander Flight geeft nog een tip: “Als er problemen zijn met het doen van aangifte, zorg dan dat je zelf op de hoogte bent van de ELA-afspraken en schaal op als het nodig is. Lukt het bij de lokale politie niet, ga dan naar het regionale niveau: naar de VPT-vertegenwoordigers bij politie en OM.”


Schade verhalen
Niet alleen aangifte doen, maar ook schade verhalen is één van de mogelijke stappen na een ernstig incident. Er zijn verschillende manieren om schade te verhalen: door te voegen in het strafproces, buitengerechtelijk of via een procedure bij een civiele rechter. Albertje Scheper, jurist bij Slachtofferhulp Nederland en EVPT: “Voegen is voor de werknemer de makkelijkste manier; kosteloos, relatief eenvoudig en snel.” Maar ze benadrukt dat het verhalen van schade niet alleen om geld gaat. “Het gaat ook om erkenning en om genoegdoening. Er wordt een duidelijk signaal naar de dader gegeven.”

“Laat je niet wegsturen”
Sander Flight sluit de bijeenkomsten af: “Na een incident heb je vaak last van haast en stress. Ik hoor vaak dat er daardoor uiteindelijk niets gebeurt in de richting van de persoon die agressief gedrag vertoonde. Dat betekent dat agressie lonend wordt en dat is zeer onwenselijk. Maak dus vooraf afspraken, met elkaar over wat jullie niet-toelaatbaar gedrag vinden, met leidinggevenden, maar zeker ook als organisatie met de politie. En laat je niet wegsturen.”

Lees het volledige verslag van de RegioSessie ‘Over de grens’. In het verslag komen verschillende manieren om aangifte te doen, de ELA-afspraken, het verloop van het strafproces, schadeverhaalmogelijkheden, omgaan met het beroepsgeheim bij aangifte, ontoerekeningsvatbaarheid en samenwerkingsvoorbeelden aan bod.