“Aangifte doen is altijd zinvol”

Verslag RegioSessie ‘Over de grens’ 19 mei 2015 in Eindhoven

Wat kun je doen als een cliënt of patiënt of een bezoeker of familielid over de grens van het toelaatbare is gegaan? Welke maatregelen kun je als (jeugd)zorgorganisatie of –professional nemen? Wanneer kun je aangifte doen? En wat gebeurt er na de aangifte? Tijdens de RegioSessie ‘Over de grens’ in Eindhoven gingen bijna 50 (jeugd)zorgprofessionals en medewerkers van politie en Openbaar Ministerie (OM) daarover samen in gesprek.

“Er werd nauwelijks aangifte gedaan”
Sander Flight, sessieleider van deze reeks RegioSessies, begeleidde vanuit het Actieplan Veilig Werken in de Zorg 27 (jeugd)zorgorganisaties een jaar lang in het opvolgen van agressie. Eén daarvan is de Mutsaers Stichting. Sander: “In dat jaar hebben ze een transformatie doorgaan.” Lars Maes en Joey Driessen, beiden werkzaam op de gesloten afdeling vertellen bij deze sessie hoe dat in zijn werk ging: “We zijn begonnen met een enquête om inzicht te krijgen. Wat bleek: er was veel agressie die aangiftewaardig bleek, maar er werd nauwelijks aangifte gedaan.” Het doel voor de Mutsaers Stichting was duidelijk: lijn aanbrengen in het beleid en het vergroten van het bewustzijn van medewerkers rondom het doen van aangifte.

En dat is gebeurd. Van de acht losse maatregelen die voorheen werden toegepast is één geheel gemaakt, er zijn duidelijk verantwoordelijken aangesteld om incidenten op de te volgen en er zijn duidelijke richtlijnen wanneer een incident aangiftewaardig is. Joey: “Elke melding wordt tegenwoordig besproken in het team. Onderdeel van die bespreking is de vraag of er wel of geen aangifte is gedaan. Dat beslist het slachtoffer zelf.”

“Er zijn meer opties dan een aangifte”
Frank Merkx is de tweede spreker deze sessie. Hij is VPT-contactfunctionaris bij de Politie Eenheid Oost Brabant. Hij behandelt o.a. de vraag wanneer je als (jeugd)zorgprofessional aangifte kunt doen en welke andere mogelijkheden er zijn. “Vervolging is alleen mogelijk als er volgens het Wetboek van Strafrecht een strafbaar feit is gepleegd. Is aangifte niet mogelijk, kun je ook een melding maken of vragen om een bromsnorgesprek. Er zijn dus meer oplossingen dan een aangifte. Laat je dus niet te snel ontmoedigen.”

Frank benadrukt dat je niet alleen maar op de politie moet leunen voor een goede aanpak van agressie en geweld. “Wij komen in actie, maar we verwachten ook wat van (jeugd)zorgorganisaties zelf.” Hij somt op: het vaststellen van een organisatie norm, het melden van ieder incident, registreren van incident, trainen van medewerkers, binnen 48 uur een reactie geven aan de dader, aangifte doen bevorderen, schade verhalen en een goede interne nazorg.

“Agressie in de zorg is hot”
Tot slot komt Michael Nieuwenhuis, Officier van Justitie en VPT-portefeuillehouder voor het parket Zeeland-West-Brabant. “Agressie in de zorg is een hot item”, stelt Michael. “Maar het zijn soms ook lastige zaken. Hoe moet je omgaan met iemand die psychisch in de war is en een strafbaar feit heeft begaan? De verwachting van het slachtoffer dat de dader een straf krijgt, komt dus niet altijd uit, omdat je te maken hebt met mogelijk een verminderde toerekeningsvatbaarheid.” Een ander issue is de angst van medewerkers of een aangifte de behandelrelatie niet schaadt. Michael: “Vroeger werd er nauwelijks aangifte gedaan van dit soort zaken, maar de laatste jaren gebeurt het steeds vaker wel. En doe dat ook, want aangifte is zinvol! Ook al wordt een zaak geseponeerd, dan nog heb je een signaal gegeven aan de dader.”

“Kom in actie”
Sander sluit de sessie af met een tip voor alle aanwezigen: “Grijp de kansen die je krijgt om te handelen. Leer jullie contactpersonen kennen, zorg dat intern alles in orde is en kom in actie!”