Gastvrijheid als preventiemiddel

Preventie speelt een grote rol bij het verminderen van agressie. Door probleemgedrag vroegtijdig te herkennen en erop in te spelen, kan agressief gedrag worden voorkomen. Maar dat vraagt wel om kennis over wat voor jullie gewenst (groen), emotioneel (oranje) en ongewenst (rood) gedrag is. Bij de RegioSessie ‘Stimuleren groen & ombuigen oranje gedrag’ in De Bilt gingen bijna 50 (jeugd)zorgprofessionals met elkaar in gesprek over dit onderwerp en deelden ‘good practices’ Mentrum en Palier hoe zij dit vorm hebben gegeven. 

Good practice Mentrum
In Mentrum Kliniek Reigersbos wonen cliënten met de ernstigste vormen van psychiatrische aandoeningen. Toch is de separeer verleden tijd, zijn de kantoren verdwenen en is de gesloten afdeling steeds meer open. En dat komt het gevoel van veiligheid enorm ten goede, zo vertellen Marjan Holla (manager bedrijfsvoering), Bastian Richters (psycholoog) en Ruben de Vries (groepsbegeleider). “Wij zijn nu te gast bij de cliënt, bieden ze keuzes. Daardoor is alle beheersmatige zorg verdwenen en agressie fors afgenomen. Want geen keuzemogelijkheid hebben leidt al snel tot agressie.” Benieuwd naar het hele verhaal van Mentrum?

“Sommige oplossingen zijn heel simpel”
De zaal reageert enthousiast en geïnteresseerd op het verhaal van Mentrum. Een GGZ-medewerker wil weten hoe de organisatie dit allemaal voor elkaar heeft gekregen, vooral met het oog op de bezuinigingen. Marjan: “De verbouwing stond al op de planning, dus daar was geld voor gereserveerd. En hou er rekening mee dat verzuim ook heel veel kost en dat we daar nu op bezuinigingen, want door onze nieuwe werkwijze is het verzuim enorm gedaald. Bovendien denken managers en directie vaak dat agressie aanpakken veel kost en lastig is, maar sommige oplossingen zijn heel simpel. Zoals bij ons een streep op de grond en een bordje met ‘Wilt u achter de streep plaatsnemen’ bij de medicijnkamer tot een forse daling van incidenten heeft geleid.”

Good practice Palier
Het tweede verhaal in De Bilt is van Palier. Deze ggz-instelling bundelt forensische en intensieve zorg voor moeilijk behandelbare, psychiatrische patiënten met ernstige gedrags- en verslavingsproblemen en vaak ook crimineel gedrag. Na de start in 2010 was er veel agressief gedrag. Nu gaan medewerkers daar op een heel andere manier mee om, waardoor ernstige incidenten flink zijn verminderd. Silvia de Leeuw, psycholoog bij Palier, is duidelijk over agressie: “Ik schrik ervan als mensen zeggen dat agressie erbij hoort. Niemand is vanmorgen opgestaan om vandaag letsel op te lopen. Dus agressie kan niet normaal zijn.”

“Dit kon niet langer”
Richard van Maanen maakte in de beginperiode bij Palier als behandelmedewerker veel fysieke en verbale agressie mee. “We hebben acht maanden lang heel veel incidenten gehad, veel separaties. Dat kon niet langer. We hebben de koppen bij elkaar gestoken en gezegd dat er duidelijkheid moest komen. Structuur gecombineerd met gastvrijheid.” Met de IDDT-methode kregen medewerkers inzicht in het gedrag van cliënten, er werd geïnvesteerd in een goede gezamenlijke werkwijze en vroegsignalering speelt nu een belangrijke rol. Het woord agressie werd in de ban gedaan. Richard: “We spreken over oplopende emoties. Agressie maakt angstig, emoties zorgen juist voor contact.” Benieuwd naar het hele verhaal van Palier?

Ook aan Silvia en Richard worden vragen gesteld door de deelnemers aan de sessie. Hoe gaan ze bij Palier bijvoorbeeld om met instrumentele agressie, want kun je dat wel oplopende emoties noemen? Richard: “Ook bij instrumentele agressie komt emotie kijken. Maar onze aanpak is dan wel anders. We begrenzen eerst het gedrag, daarna gaan we in gesprek. Eerst trekken we een duidelijke grens, daarna kijken we hoe we kunnen helpen.”

Geïnspireerd
De deelnemers zijn enthousiast over de praktijkverhalen en de afsluitende casusbespreking. Ze beoordelen de sessie met ruim een 8. “Ik ga uitzoeken of een afdeling bij ons het aandurft als pilot om op de groep te werken!” is één van de reacties. Ook anderen zijn geraakt door de verhalen. Gastvrijheid, de patiënt als klant zien en te gast zijn worden genoemd als aandachtspunten waarmee bezoekers aan de slag willen gaan. Sessieleider Gijsbert Roseboom sluit af: “Dat is wat we moeten gaan doen: denken in mogelijkheden en niet alleen kijken naar onmogelijkheden.”