“Geen keuzemogelijkheden hebben leidt al snel tot agressie”

Bij agressie denk je al snel aan ernstig fysiek geweld of bedreigingen, ‘rood’ gedrag dus. Maar veel vaker zien we boosheid, schreeuwen, niet luisteren van cliënten. ‘Oranje’ – emotioneel – gedrag dat jou als medewerker ook kan raken en bovendien kan escaleren. Als je je in een vroeg stadium bewust bent van deze risico’s kun je veel agressie voorkomen. En misschien wel belangrijker is het om ‘groen’ – gewenst – gedrag te stimuleren. Dat stond centraal bij de RegioSessie ‘Stimuleren groen & ombuigen oranje gedrag’ in Eindhoven op 19 maart.

“Wat is groen en wat is oranje gedag eigenlijk en wat moeten we ermee?”, met die vraag opent sessieleider Gijsbert Roseboom. Tijdens de ochtend geven GGZ-instelling Mentrum, VVT-organisatie WVO Zorg en de ruim 60 deelnemers samen antwoord op deze vraag.

Good practice Mentrum
In Mentrum Kliniek Reigersbos wonen cliënten met de ernstigste vormen van psychiatrische aandoeningen. Toch is de separeer verleden tijd, de gesloten afdeling steeds meer open, zijn kantoren gesloten en werken medewerkers op de groep. En dat komt het gevoel van veiligheid enorm ten goede, zo vertellen Marjan Holla (manager bedrijfsvoering), Bastian Richters (psycholoog) en Ruben de Vries (groepsbegeleider). “Wij zijn nu te gast bij de cliënt en bieden ze keuzes. Daardoor is alle beheersmatige zorg verdwenen en agressie fors afgenomen. Want geen keuzemogelijkheid hebben leidt al snel tot agressie.” Benieuwd naar het hele verhaal van Mentrum?

"We lossen het op met het team"
Een VVT-medewerker die deelneemt aan deze sessie wil weten hoe dat in de praktijk werkt bij Mentrum, rapporteren op de groep met de cliënt erbij. Want zien cliënten dan elkaars rapportage niet? Ruben: “Daar zijn we helder in in onze communicatie. Ik vraag cliënten erbij, maar ik zeg het ook als ze er niet bij mogen zitten.”

Een andere deelnemer aan deze sessie vraagt zich af of het niet lastig is dat niemand zich kan afzonderen, ook niet als er een incident is. Bastian: “Dat lossen we op met het team.” Ruben: “Is het op mij gericht, dan ga ik in gesprek met de agressor, collega’s ontfermen zich dan over de andere cliënten. Als iemand de huiskamer verbouwt, halen we eerst de andere cliënten uit de directe omgeving weg en daarna gaan we pas in op de agressor. We zijn hier als team op ingespeeld, maar dit lukt alleen als je er samen over praat en afspraken maakt.”

Good practice WVO Zorg
Het tweede praktijkverhaal is van WVO Zorg, een organisatie voor ouderenzorg. In het verpleeghuis voor cliënten met dementie kwam de nieuwe werkwijze van de organisatie van de grond. Aly Polderman is sectormanager en vertelt over de reis die WVO Zorg heeft gemaakt. Een verhuizing, overstap op volledig kleinschalig werken, de inzet van multidisciplinaire teams, het betrekken van familie en vooral de focus op gedrag. Aly: Probleemgedrag ontstaat niet zomaar. Alles kan erop van invloed zijn. Ook ons eigen gedrag.” Met video-interventie en dementia care mapping brengt WVO Zorg gedrag van cliënten en medewerkers in kaart om vervolgens gericht interventies in te kunnen zetten.

“Die mensen hebben een verhaal te vertellen”
Ook na dit verhaal is er veel ruimte voor vragen van uit de zaal. “Hoe reageren cliënten op de aanwezigheid van camera’s?” wil een deelnemer weten. Aly: “Ze zien het wel, maar ondervinden er geen hinder van. Er is geen weerstand, want ze denken op een andere manier. We vertellen ze wat we gaan doen en daarna zijn ze in hun eigen wereld.”

Een ander wil meer weten over het betrekken van familie. Want wat doe je bijvoorbeeld als je van tevoren weet dat een familielid trammelant komt veroorzaken. Aly: “De mensen die herrie schoppen, heb ik het liefst vooraan zitten. Die familieleden hebben een verhaal te vertellen, daar komen punten uit die misschien bij anderen ook spelen.”

Positieve beoordeling
De deelnemers zijn enthousiast en beoordelen de sessie met bijna een 8 als rapportcijfer: “Ik heb vanochtend een nieuwe mindset gevonden. Het is niet erg als je iets moeilijk vindt, het gaat erom dat je elkaar helpt. Dat je jezelf afvraagt wat je nodig hebt. Agressie aanpakken is geen blauwdruk.”