Deelnemers enthousiast over symposium ‘Samen duidelijk over agressie’

86 procent van de deelnemers aan het symposium ‘Samen duidelijk over agressie’ is tevreden over de geboden inhoud en maar liefst 89 procent gaat de gelanceerde bewustwordingscampagne inzetten in de eigen organisatie. Op maandagmiddag 23 september kwamen bijna 500 (jeugd)zorgmedewerkers bijeen tijdens het landelijke symposium ‘Samen duidelijk over agressie’ voor inspiratie en praktische informatie over het terugdringen van en omgaan met agressie tegen zorgverleners.

“Vandaag maken we de stap richting praktijk met de start van de bewustwordingscampage ‘Wees duidelijk over agressie’. En ik ben verheugd te kunnen melden dat ik de praktijk verder kan ondersteunen met nog eens 3,5 miljoen euro. Om de vandaag gestarte beweging nog massaler van de grond te krijgen worden 200 instellingen per jaar actief begeleid in hun aanpak en hun best practices bij alle organisaties in de zorg en jeugdzorg onder de aandacht gebracht.” Met die beloftes trapte de minister van VWS, Edith Schippers, het goed bezochte symposium tegen agressie af. Ze herkende de veel gehoorde opvatting 'agressie hoort bij mijn werk, het is vaak een onderdeel van het ziektebeeld van de patiënt '. “Er zijn alleen wel altijd duidelijk grenzen aan te geven; agressie is nooit normaal”', zo stelde ze nadrukkelijk. “Mensen die werken in de zorg zijn over het algemeen mensen die tegen een stootje kunnen, maar je moet als hulpverlener en organisatie consequent, helder en duidelijk zijn tegen elkaar en tegen daders. Alleen dan kunnen mensen zich veilig voelen in hun werk en daar hebben mensen in de zorg recht op.”

Samen duidelijk
Zo’n 500 medewerkers uit de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg, de gehandicaptenzorg, de jeugdzorg, de verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, revalidatiecentra, kraamzorg, jeugdgezondheidszorg, umc’s en ziekenhuizen waren 23 september aanwezig bij de campagneaftrap op het symposium ‘Samen duidelijk over agressie’. Het symposium stond onder meer in het teken van succesvolle voorbeelden van het omgaan met en verminderen van agressie in de zorg. Ook dilemma’s die zorgprofessionals tegenkomen in hun werk werden uitgebreid besproken.

Minister Schippers keek samen met de zaal terug naar de start van het actieplan ‘Veilig Werken in de Zorg’, waarvan het symposium en de campagne onderdeel zijn. “Deze maand is het precies een jaar geleden dat wij - overheid, werkgevers en werknemers in de zorg en jeugdzorg - de handen ineen hebben geslagen. Er is een actieplan opgesteld en ik heb 7 miljoen uitgetrokken om dit plan mogelijk te maken. Dit alles met het idee agressie bespreekbaar te maken, de aangiftebereidheid te vergroten en aandacht te krijgen voor preventie.” En er is veel bereikt, zo stelde de minister: “Anoniem aangifte doen is inmiddels mogelijk, de politie en het OM hebben toegezegd direct te komen bij een incident, er kan drie keer zo zwaar gestraft worden bij agressie tegen een zorgmedewerker en schade wordt actief verhaald op de pleger.”

De minister benadrukte dat het actieplan een plan is van overheid, werkgevers en werknemers in de zorg en jeugdzorg samen. “Bestuurders en werknemers staan open voor de duidelijke en heldere aanpak. De aanpak van agressie moet hoog op de agenda van iedereen. Vandaag gaan we hiermee aan de slag.”

Acht of hoger
Meer dan de helft van de aanwezigen gaf het symposium een rapportcijfer van een acht of hoger, slechts vier procent vond het congres een onvoldoende waard. 74 procent van de deelnemers had na afloop van het symposium ook de indruk dat hij of zij binnen de eigen organisatie direct aan de slag kon met de op het symposium geboden informatie.

Zo ook Sabina Neleman van Philadelphia. Zij komt in haar eigen werk vaak agressie tegen en wil na deze middag echt in gesprek met de gedragsdeskundigen van haar organisatie. “We moeten kunnen toegeven dat we zelf ook nog steeds fouten maken in onze aanpak en samen met mijn collega's en de gedragsdeskundigen wil ik uitzoeken wat anders moet. Dat is vooral een kwestie van je kwetsbaar opstellen.” Haar collega Mireille Brink pleit ook nog eens voor minder regels op de werkvloer. 'Ik wil mijn eigen professionele inschatting kunnen maken en niet alleen maar lijstjes nalopen.”

Manuela Esser en Gideon Kraayenbos van Humanitas onderkennen het grote probleem van agressie in de zorg. “Soms als onderdeel van het ziektebeeld, soms ook als onbegrepen uiting die wij duidelijk anders ervaren. Zo is bijvoorbeeld niet in elke cultuur een stemverheffing gelijk bedoeld als agressie. Daarover moeten we onderling en met daders in gesprek. Het is hoog tijd dat we opnieuw de discussie aangaan over aanpak en grenzen.”

Dansen
Het programmaonderdeel ‘Dansen doe je samen’ waarin Minie de Vries, casemanager bij CCE en teamleider bij Altrecht, via het gesprek met ‘complexe cliënten’ liet zien hoe je agressief gedrag hanteerbaar kan maken, werd door de deelnemers veruit als het meest aansprekend ervaren. Ook het onderdeel waarin de zaal via stellingen en stemkastjes werd uitgedaagd dieper na te denken over agressie, werd als aansprekend beoordeeld.

Zo werd direct duidelijk dat bijna iedereen vond dat de fysieke omgeving heel bepalend was bij agressie (92 procent eens) en dat 75 procent het idee had dat niet alle collega’s dezelfde norm hanteren. Bovendien vond 72 procent dat ondanks agressie tegen een medewerker de zorg voor een cliënt altijd door moest gaan. Maar liefst 91 procent gaf toe zichzelf niet altijd in de hand te hebben en zich ervan bewust te zijn agressie ook wel eens in de hand te werken. Vandaar - zo liet de zaal weten - dat steun van collega's en werkgevers hard nodig was bij de aanpak van agressie.

Deze ‘praktijkenquête’ werd door Ilse Bibo van de Haagse Wijk & Woonzorg ook het meest gewaardeerd. “Ik kom hier voor concrete tips en meer handvatten hoe we met agressie moeten omgaan. Ik heb vandaag bevestiging gekregen van wat ik al dacht en weet nu ook zeker dat ik er niet alleen voorsta.”

Richting Brabant
VVT organisatie Maasduinen werd vertegenwoordigd door Zohra Mejdoubi en Karin Domenie. Beiden vonden het goed dat er aandacht is voor veilig werken. Aandacht voor de werkdruk in de zorg misten ze een beetje in het congres. Het materiaal met aanpak, tips en andere wetenswaardigheden ging mee richting Brabant. Om onder de aandacht te brengen van directie en OR. Eén aanbeveling konden ze minder mee uit de voeten: “Om nou aangifte te doen als een demente bejaarde agressief wordt tegen ons, dat zie ik niet zo zitten. Die mensen hebben vaak geen idee van hun gedrag.” Juist voor hen is het goed geweest dat er nog tal van andere mogelijke acties naast het doen van aangifte aan bod zijn gekomen.

Statement
Onderdeel van de gelanceerde bewustwordingscampagne is een gezamenlijk statement van werkgevers en werknemers; voortaan de basis voor de aanpak van agressie. Daarin staat onder meer te lezen dat organisaties en medewerkers in de zorg en jeugdzorg geen tegen hen gerichte agressie en geweld accepteren. Ook wordt er altijd nazorg voor medewerkers geregeld. Bovendien overleggen medewerkers en management intensief tot hoever cliënten en betrokkenen mogen gaan en hoe ze reageren op geweld en agressie, aldus de gezamenlijk opgestelde intentie.

Ook twee zorgmedewerkers in spe waren aanwezig op het symposium. De studenten van de christelijke hogeschool uit Ede waren bovenmaats geïnteresseerd in het onderwerp van de middag; zij studeren binnenkort af op agressie in de zorg. SPH-ers Anne ten Hoor en Judith Meuleman waren blij dat ze de kans kregen het symposium bij te wonen, maar misten wel de methodieken van aanpak in het verhaal. "Het was erg veel praktijk en ging niet echt heel erg de diepte in”, vonden zij. De aandacht voor het onderwerp vinden ze wel “enorm positief”. “En we hopen de diepte te vinden in het dikke pakket dat we net uitgereikt hebben gekregen.” Aandacht voor agressie in de opleiding vonden beiden ook nog wel een puntje van aandacht voor de hbo's. “Voor onze stage hebben we les gehad in fysieke weerbaarheid. Maar dat was het wel zo'n beetje als het gaat over aanpak van agressie.”

Carin ten Holt van Vivent vond het congres “heel relaxt en verrassend opgezet.” Ook zij verwachtte de nodige informatie in de uitgereikte toolkit, maar vond het prettig dat er ruimte was gecreëerd om mee te denken en mee te voelen: “De middag is informatief en toch ontspannend. Vooral de kleine enquête zette me aan het denken over wat ik zelf eigenlijk doe in de aanpak van agressie en wat agressie met mij doet?”

Veilig werken
Het symposium en de campagne zijn georganiseerd door Abvakabo FNV, Actiz, BTN, CNV Publieke Zaak, FBZ, GGZ Nederland, Jeugdzorg Nederland, NFU, NU’91, NVZ en VGN. Zowel de campagne als symposium is onderdeel van het actieplan ‘Veilig Werken in de Zorg’, uitgevoerd door sociale partners uit de zorg en jeugdzorg en ondersteund door het ministerie van VWS.

Meer weten over het symposium, over de bewustwordingscampagne en de ondersteuningsmiddelen: www.duidelijkoveragressie.nl. Zie ook facebook: www.facebook.com/duidelijkoveragressie en twitter: @overagressie, #weesduidelijk